قَالُواْ ٱدۡعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّن لَّنَا مَا هِيَ إِنَّ ٱلۡبَقَرَ تَشَٰبَهَ عَلَيۡنَا وَإِنَّآ إِن شَآءَ ٱللَّهُ لَمُهۡتَدُونَ

گفتند: از پروردگارت بخواه تا چگونگي گاو را براي ما بيان دارد؛ زيرا گاو بر ما مشتبه شده است، و ما إن شاء الله هدايت مي‌شويم

قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٞ لَّا ذَلُولٞ تُثِيرُ ٱلۡأَرۡضَ وَلَا تَسۡقِي ٱلۡحَرۡثَ مُسَلَّمَةٞ لَّا شِيَةَ فِيهَاۚ قَالُواْ ٱلۡـَٰٔنَ جِئۡتَ بِٱلۡحَقِّۚ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُواْ يَفۡعَلُونَ

[موسي] گفت: او مي‌فرمايد: آن گاوي است كه هنوز به كار گرفته نشده است، و رام نگرديده است، تا بتواند زمين را شيار كند، ونه هم زراعت را آبياري مي‌كند، از هر عيبي پاك بوده و هيچ لكة در آن نيست، گفتند: اينك حقيقت را بيان نمودي، و همان بود كه آن گاو را ذبح كردند، هرچند چيزي نمانده بود كه آن كار را انجام ندهند

وَإِذۡ قَتَلۡتُمۡ نَفۡسٗا فَٱدَّـٰرَٰٔتُمۡ فِيهَاۖ وَٱللَّهُ مُخۡرِجٞ مَّا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ

و [اي بني اسرائيل!] زماني را به ياد آوريد كه كسي را كشتيد، و در بارة وي به نزاع برخاستيد، و الله آشكار كنندة چيزي است كه آن را پنهان مي‌كرديد

فَقُلۡنَا ٱضۡرِبُوهُ بِبَعۡضِهَاۚ كَذَٰلِكَ يُحۡيِ ٱللَّهُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ

آنگاه گفتيم قسمتي از گاو را به بدن آن [مقتول] بزنيد، الله تعالى به همين گونه مردگان را زنده مي‌كند، و دلائل [قدرت] خود را براي شما نشان مي‌دهد، تا باشد كه انديشه كنيد

ثُمَّ قَسَتۡ قُلُوبُكُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَٱلۡحِجَارَةِ أَوۡ أَشَدُّ قَسۡوَةٗۚ وَإِنَّ مِنَ ٱلۡحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنۡهُ ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخۡرُجُ مِنۡهُ ٱلۡمَآءُۚ وَإِنَّ مِنۡهَا لَمَا يَهۡبِطُ مِنۡ خَشۡيَةِ ٱللَّهِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ

بعد از اين واقعه، دلهاي شما مانند سنگ سخت شد، بلكه سخت تر [از سنگ]، زيرا از بعضي سنگها جويها جاري مي‌شود، و بعضي از سنگها مي‌شكافد، واز آن آب بيرون مي‌شود، و بعضي از سنگها از ترس الله فرو مي‌ريزد، و الله متعال از آنچه مي‌كنيد غافل نيست

۞أَفَتَطۡمَعُونَ أَن يُؤۡمِنُواْ لَكُمۡ وَقَدۡ كَانَ فَرِيقٞ مِّنۡهُمۡ يَسۡمَعُونَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُۥ مِنۢ بَعۡدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ

[اي مسلمانان!] آيا طمع داريد كه [مردم يهود] سخنان شما را تصديق نموده و [به دين شما ايمان بياورند]، در حالي كه گروهي از آنان سخن الله را مي‌شنيدند، و بعد از فهميدن كامل آن، در حالي كه علم داشتند، آن را تحريف مي‌كردند

وَإِذَا لَقُواْ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قَالُوٓاْ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ قَالُوٓاْ أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ لِيُحَآجُّوكُم بِهِۦ عِندَ رَبِّكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ

و چون باكساني كه ايمان آورده اند، روبرو مي‌شدند، مي‌گفتند: ايمان آورده ‌ايم، و لي وقتي كه با يكديگر خود به خلوت مي‌نشستند، مي‌گفتند: آيا آنچه را الله براي شما بيان كرده است، براي آنان بازگو مي‌كنيد، تا [در قيامت] در پيشگاه پروردگار تان به آن سخنان بر شما اتمام حجت كنند، مگر نمي‌انديشيد

أَوَلَا يَعۡلَمُونَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعۡلِنُونَ

آيا [اين مردم يهود] نمي‌دانند كه الله آنچه را كه پنهان نموده و آنچه را كه آشكارا مي‌كنند، مي‌داند

وَمِنۡهُمۡ أُمِّيُّونَ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّآ أَمَانِيَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَظُنُّونَ

و بعضي از ايشان [يهود] بيسواداني هستند كه كتاب [الله] را [تورات] جز آرزوها و خيالات چيز ديگري نمي‌دانند، و جز اين نيست كه آنها گمان مي‌برند

فَوَيۡلٞ لِّلَّذِينَ يَكۡتُبُونَ ٱلۡكِتَٰبَ بِأَيۡدِيهِمۡ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ لِيَشۡتَرُواْ بِهِۦ ثَمَنٗا قَلِيلٗاۖ فَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَوَيۡلٞ لَّهُم مِّمَّا يَكۡسِبُونَ

پس واي بر حال كساني كه كتاب را با دست خود مي‌نويسند، و سپس مي‌گويند: اين [كتاب] از نزد الله است، تا آن را به قيمت ناچيزي بفروشند، پس واي بر آنها از آنچه كه دستهاي شان نوشته، و واي بر آنها از آنچه كه [به اين طريق] به دست مي‌آورند

وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامٗا مَّعۡدُودَةٗۚ قُلۡ أَتَّخَذۡتُمۡ عِندَ ٱللَّهِ عَهۡدٗا فَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ عَهۡدَهُۥٓۖ أَمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ

و [يهوديان] گفتند كه هرگز [در قيامت] آتش [دوزخ] جز چند روز معدودي به ما نمي‌رسد، بگو! آيا از طرف الله پيماني گرفته ايد؟ كه [اگر چنين باشد] الله هرگز از پيمانش عدول نمي‌كند، و يا چيزي را به الله نسبت مي‌دهيد كه نمي‌دانيد

بَلَىٰۚ مَن كَسَبَ سَيِّئَةٗ وَأَحَٰطَتۡ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ

آري، هركس كه مرتكب گناه شود، و گناهانش [سراسر وجودش] را احاطه نمايند، چنين كساني از اهل دوزخ بوده، [و] جاودانه در آن مي‌مانند

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ

و كساني كه ايمان آورده و كارهاي نيكي انجام داده اند، آنان اهل بهشت بوده، و جاودانه در آن مي‌مانند

وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ لَا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَانٗا وَذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنٗا وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗا مِّنكُمۡ وَأَنتُم مُّعۡرِضُونَ

و به ياد آوريد آن زماني را كه از بني اسرائيل پيمان گرفتيم، كه جز الله يگانه كسى ديگري را نپرستيد، و به پدر و مادر، و نزديكان و يتيمان و بينوايان احسان كنيد، و با مردم به زبان خوش سخن بگوييد، و نماز را برپا داشته و زكات را اداء نماييد، بعد از اين [عهد و پيمان] جز عدة كمي از شما، [ديگران] سرپيچي كرديد، و [از عمل كردن به اين سفارشات الهي] روي گردان شديد

وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ لَا تَسۡفِكُونَ دِمَآءَكُمۡ وَلَا تُخۡرِجُونَ أَنفُسَكُم مِّن دِيَٰرِكُمۡ ثُمَّ أَقۡرَرۡتُمۡ وَأَنتُمۡ تَشۡهَدُونَ

و [اي بني اسرائيل!] زماني را به ياد آوريد كه از شما پيمان گرفتيم كه خون يكديگر را نريزيد، و همدیگر را از خانه و كاشانة خود بيرون نرانيد، شما پذيرفتيد، [و هم اكنون] به آن [پيمان] گواهي مي‌دهيد

ثُمَّ أَنتُمۡ هَـٰٓؤُلَآءِ تَقۡتُلُونَ أَنفُسَكُمۡ وَتُخۡرِجُونَ فَرِيقٗا مِّنكُم مِّن دِيَٰرِهِمۡ تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَإِن يَأۡتُوكُمۡ أُسَٰرَىٰ تُفَٰدُوهُمۡ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيۡكُمۡ إِخۡرَاجُهُمۡۚ أَفَتُؤۡمِنُونَ بِبَعۡضِ ٱلۡكِتَٰبِ وَتَكۡفُرُونَ بِبَعۡضٖۚ فَمَا جَزَآءُ مَن يَفۡعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمۡ إِلَّا خِزۡيٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰٓ أَشَدِّ ٱلۡعَذَابِۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعۡمَلُونَ

بعد از آن اين شما هستيد كه يكديگر را مي‌كشيد، و گروهي را از خانه و كاشانة شان آواره مي‌كنيد، و عليه آنها به گناه و تجاوز از يكديگر پشتيباني مي‌كنيد، اگر اسيراني نزد تان بيايند، با دادن فديه آنان را آزاد مي‌كنيد، و حال آنكه بيرون كردن آنها [از خانه و ديار شان] بر شما حرام است، آيا به بعضي از [احكام] كتاب [آزاد كرن اسيران] ايمان مي‌آوريد، و به بعض ديگر آن [نهي از كشتن و آواره‌كردن آنها] كفر مي‌ورزيد، پس جزاي كسي كه از شما چنين كند، جز خفت و رسوايي در اين دنيا چيز ديگري نيست، و در روز قيامت به سخت‌ترين عذابي [آتش جهنم] برگردانيده مي‌شوند، و الله از آنچه مي‌كنيد، غافل نيست

أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشۡتَرَوُاْ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا بِٱلۡأٓخِرَةِۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنۡهُمُ ٱلۡعَذَابُ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ

اينها كساني هستند كه زندگاني دنيا را به بهاي آخرت خريده اند، پس عذاب از آنها تخفيف داده نمي‌شود، و نه هم ياري داده مي‌شوند

وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَقَفَّيۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ بِٱلرُّسُلِۖ وَءَاتَيۡنَا عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدۡنَٰهُ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِۗ أَفَكُلَّمَا جَآءَكُمۡ رَسُولُۢ بِمَا لَا تَهۡوَىٰٓ أَنفُسُكُمُ ٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡ فَفَرِيقٗا كَذَّبۡتُمۡ وَفَرِيقٗا تَقۡتُلُونَ

و ما به موسي كتاب را [تورات] داديم، و بعد از وي پيامبراني را فرستاديم، و به عيسي پسر مريم، معجزات روشني داديم، و او را به وسيلة روح القدس [جبرئيل] تأييد نموديم، مگر اين طور نبود كه هرگاه پيامبري بر خلاف ميل نفساني شما چيزي مي‌آورد، تكبر مي‌كرديد، عدِّة [از آنان] را تكذيب نموده، و عدَّة را مي‌كشتيد

وَقَالُواْ قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ بَل لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفۡرِهِمۡ فَقَلِيلٗا مَّا يُؤۡمِنُونَ

و [مردم يهود] گفتند: دلهاي ما در پرده‌هايي است، [در حقيقت اين طور نيست] بلكه الله متعال آنها را به خاطر كفر شان لعنت كرده است، و [از اين جهت است كه] عِدَّة كمي ايمان مي‌آورند

وَلَمَّا جَآءَهُمۡ كِتَٰبٞ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٞ لِّمَا مَعَهُمۡ وَكَانُواْ مِن قَبۡلُ يَسۡتَفۡتِحُونَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فَلَمَّا جَآءَهُم مَّا عَرَفُواْ كَفَرُواْ بِهِۦۚ فَلَعۡنَةُ ٱللَّهِ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ

و هنگامي كه كتابي [قرآن مجيد] از طرف الله براي شان آمد که تصديق کنندة کتابي [تورات] بود که با خود داشتند، با آنكه [مردم يهود] از مدتها پيش از ظهور اين پيامبر بر كافران اميد پيروزي داشتند، ولي همينكه آن پيامبري كه اوصافش را مي‌شناختند، نزد شان آمد، به او كفر ورزيدند [و انكارش كردند]، پس لعنت الله بر كافران باد

بِئۡسَمَا ٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡ أَن يَكۡفُرُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بَغۡيًا أَن يُنَزِّلَ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ فَبَآءُو بِغَضَبٍ عَلَىٰ غَضَبٖۚ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٞ مُّهِينٞ

[واقعا اينها] به بدترين چيزها خود را فروختند، [و سببش آن بود] كه به آنچه الله نازل كرده بود، از سر رشك كفر ورزيدند، كه چرا الله از فضل خود بر هركسي از بندگانش كه بخواهد [وحي] نازل مي‌كند، لذا [از طرف الله] مستوجب غضبي بر غضب ديگري شدند، و براي كافران عذاب خوار كننده‌اى است

وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ ءَامِنُواْ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُواْ نُؤۡمِنُ بِمَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا وَيَكۡفُرُونَ بِمَا وَرَآءَهُۥ وَهُوَ ٱلۡحَقُّ مُصَدِّقٗا لِّمَا مَعَهُمۡۗ قُلۡ فَلِمَ تَقۡتُلُونَ أَنۢبِيَآءَ ٱللَّهِ مِن قَبۡلُ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ

و چون براي آنها گفته شود به آنچه كه الله نازل كرده است ايمان بياوريد، مي‌گويند آنچه بر [پيامبر] خود مان [موسي] نازل شده است ايمان مي‌آوريم، و به غير آن كفر مي‌ورزند، در حالي كه آنچه نازل شده است [قرآن كريم] حق است، و كتابي را كه بر آنها نازل شده است [تورات] تصديق مي‌كند، [اى پيامبر!] بگو! اگر مؤمن هستيد، پس چرا پيامبران الله را پيش از اين مي‌كشتيد

۞وَلَقَدۡ جَآءَكُم مُّوسَىٰ بِٱلۡبَيِّنَٰتِ ثُمَّ ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَنتُمۡ ظَٰلِمُونَ

و به تحقيق كه موسي معجزات روشني براي شما آورد، و شما بعد از آن گوساله [پرستي] را برگزيديد، و ستمكار شديد

وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَكُمۡ وَرَفَعۡنَا فَوۡقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱسۡمَعُواْۖ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَعَصَيۡنَا وَأُشۡرِبُواْ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡعِجۡلَ بِكُفۡرِهِمۡۚ قُلۡ بِئۡسَمَا يَأۡمُرُكُم بِهِۦٓ إِيمَٰنُكُمۡ إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ

و [اي بني اسرائيل!] زماني را به ياد آوريد كه از شما پيمان گرفتيم، و [كوه] طور را بر بالاي سر شما نگه داشتيم، [و گفتيم] آنچه را كه براي شما داده‌ايم، به جديت بگيريد، و بشنويد، گفتند: شنيديم، و نافرماني كرديم، و به سبب كفر شان، دلهاي شان فريفتة گوساله شد، بگو! اگر مؤمن مي‌باشيد، [بدانيد كه] اين ايمان شما، شما را به چيزهاي بدي امر مي‌كند

قُلۡ إِن كَانَتۡ لَكُمُ ٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ عِندَ ٱللَّهِ خَالِصَةٗ مِّن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

[اى پيامبر!] بگو! اگر راست مي‌گوييد كه دار آخرت در نزد الله تعالى خاص براي شما است نه براي مردم ديگر، پس اگر راست مي‌گوييد آرزوي مرگ را بنماييد

وَلَن يَتَمَنَّوۡهُ أَبَدَۢا بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّـٰلِمِينَ

ولي آنان به خاطر آنچه دستهاي شان انجام داده است و پيش از خود فرستاده‌ اند، هرگز آرزوي مرگ را نمي‌كنند، و الله به حال ستمكاران آگاه است

وَلَتَجِدَنَّهُمۡ أَحۡرَصَ ٱلنَّاسِ عَلَىٰ حَيَوٰةٖ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۚ يَوَدُّ أَحَدُهُمۡ لَوۡ يُعَمَّرُ أَلۡفَ سَنَةٖ وَمَا هُوَ بِمُزَحۡزِحِهِۦ مِنَ ٱلۡعَذَابِ أَن يُعَمَّرَۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ

و به يقين آنان را از همة مردمان، حتي از مشركان بر زندگي حريص‌تر مي‌يابي، هر كدام از آنها دوست دارد كه اگر [امكان داشته باشد] هزار سال عمر كند، در حالي كه اين عمر طولاني براي او داده شود، او را از عذاب [الهي] نمي‌رهاند، و الله به آنچه انجام مي‌دهند، بينا است

قُلۡ مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّـجِبۡرِيلَ فَإِنَّهُۥ نَزَّلَهُۥ عَلَىٰ قَلۡبِكَ بِإِذۡنِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَهُدٗى وَبُشۡرَىٰ لِلۡمُؤۡمِنِينَ

[اي پيامبر!] بگو: هر كسي كه دشمن جبرئيل باشد، [در واقع دشمن الله است] چرا كه او به فرمان الله قرآن را بر قلب تو نازل مي‌كند، قرآني كه كتابهاي پيش از خود را تصديق مي‌نمايد، و هدايت كننده و بشارت دهنده براي مؤمنان است

مَن كَانَ عَدُوّٗا لِّلَّهِ وَمَلَـٰٓئِكَتِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَجِبۡرِيلَ وَمِيكَىٰلَ فَإِنَّ ٱللَّهَ عَدُوّٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ

كسي كه دشمن الله، و فرشتگان، و پيامبران، و جبرئيل و ميكائيل باشد، [بداند] كه الله يقينا دشمن كافران است

وَلَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۖ وَمَا يَكۡفُرُ بِهَآ إِلَّا ٱلۡفَٰسِقُونَ

و [اي پيامبر!] به تحقيق آيات واضح و آشكاري را كه دلالت بر صدق نبوت تو دارد، بر تو نازل ساختيم، و جز فاسقان كس ديگري به اين آيات كفر نمي‌ورزد