وَعَلَّمَ ءَادَمَ ٱلۡأَسۡمَآءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمۡ عَلَى ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ فَقَالَ أَنۢبِـُٔونِي بِأَسۡمَآءِ هَـٰٓؤُلَآءِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

و [پروردگار] تمام نامها را به آدم آموخت، بعد از آن، آنها را به فرشتگان عرضه داشت، و فرمود: اگر راست مي‏گوييد، از نامهاي اين چيزها برايم خبر بدهيد

كَمَآ أَرۡسَلۡنَا فِيكُمۡ رَسُولٗا مِّنكُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِنَا وَيُزَكِّيكُمۡ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَيُعَلِّمُكُم مَّا لَمۡ تَكُونُواْ تَعۡلَمُونَ

و همچنين پيامبري از خود شما بر شما فرستادم، كه آيات مرا بر شما مي‌خواند، و شما را پاکيزه گرداند، و كتاب و حكمت را براي شما مي‌آموزد، و آنچه را كه نمي‌دانستيد به شما ياد مي‌دهد

وَيُعَلِّمُهُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ

و به او كتاب، و حكمت، و تورات و انجيل را مي‌آموزد

وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ وَرَحۡمَتُهُۥ لَهَمَّت طَّآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيۡءٖۚ وَأَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمۡ تَكُن تَعۡلَمُۚ وَكَانَ فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكَ عَظِيمٗا

و [اى پيامبر!] اگر فضل و رحمت الله بر تو نمي‌بود، گروهي از آنان تصميم داشتند، كه تو را گمراه كنند، و در حالي كه جز خود [ديگري] را گمراه نمي‌كنند، و به تو هيچ ضرري نمي‌رسانند، و الله كتاب و حكمت را بر تو نازل كرد، و آنچه را كه نمي‌دانستي به تو آموخت، و فضل الله بر تو بسيار زياد است

لَّـٰكِنِ ٱللَّهُ يَشۡهَدُ بِمَآ أَنزَلَ إِلَيۡكَۖ أَنزَلَهُۥ بِعِلۡمِهِۦۖ وَٱلۡمَلَـٰٓئِكَةُ يَشۡهَدُونَۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا

ليكن الله به آنچه كه بر تو فرستاده است، گواهي مي‌دهد، [كه] آن را به علم خود نازل كرده است، و فرشتگان نيز شهادت مي‌دهند، و [گرچه] شهادت دادن الله كافي است

وَإِذَا سَمِعُواْ مَآ أُنزِلَ إِلَى ٱلرَّسُولِ تَرَىٰٓ أَعۡيُنَهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ مِمَّا عَرَفُواْ مِنَ ٱلۡحَقِّۖ يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱكۡتُبۡنَا مَعَ ٱلشَّـٰهِدِينَ

و چون آنچه را كه بر پيامبر نازل شده است بشنوند، مي‌بيني كه به سبب آنچه كه از حق شناخته‌ اند، از چشمان شان اشك جاري مي‌گردد، مي‌گويند: پروردگارا! ايمان آورديم، پس ما را در زمرة شاهدان بنويس

هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلشَّمۡسَ ضِيَآءٗ وَٱلۡقَمَرَ نُورٗا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ

او آن ذاتي است كه آفتاب را درخشان، و ماه را منور ساخت، و براي آن منازلي را مقدر كرد، تا عدد سالها، و حساب را بدانيد، اينها را جز به حق نيافريده است، آيات [خود] را براي گروهي كه مي‌دانند به تفصيل بيان مي‌كند

وَلَمَّا دَخَلُواْ مِنۡ حَيۡثُ أَمَرَهُمۡ أَبُوهُم مَّا كَانَ يُغۡنِي عَنۡهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٍ إِلَّا حَاجَةٗ فِي نَفۡسِ يَعۡقُوبَ قَضَىٰهَاۚ وَإِنَّهُۥ لَذُو عِلۡمٖ لِّمَا عَلَّمۡنَٰهُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ

و چون همان گونه كه پدر شان امر كرده بود [از درواز هاي مختلفي به شهر] داخل شدند، اين كار شان نتوانست چيزي را از [قضاي] الله دفع نمايد، مگر نيازي كه در دل يعقوب بود كه [آنرا] برآورده ساخت، و البته او داراي علمي بود كه ما به او آموخته بوديم، ولي بسياري از مردم نمي‌دانند

فَبَدَأَ بِأَوۡعِيَتِهِمۡ قَبۡلَ وِعَآءِ أَخِيهِ ثُمَّ ٱسۡتَخۡرَجَهَا مِن وِعَآءِ أَخِيهِۚ كَذَٰلِكَ كِدۡنَا لِيُوسُفَۖ مَا كَانَ لِيَأۡخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ ٱلۡمَلِكِ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ نَرۡفَعُ دَرَجَٰتٖ مَّن نَّشَآءُۗ وَفَوۡقَ كُلِّ ذِي عِلۡمٍ عَلِيمٞ

پيش از بار برادر خود به [جستجوي] بار هاي آنان پرداخت، و سر انجام [پيمانة] را از بار برادر خود بيرون آورد، به اين گونه براي يوسف تدبير آموختيم، چون او نمي‌توانست برادرش را طبق دين و آيين پادشاه بازداشت كند، مگر آنكه الله بخواهد، كسي را كه بخواهيم چندين درجه بالا مي‌بريم، و بالا تر از هر عالِمي، عالِم ديگري است

وَيَسۡـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِۖ قُلِ ٱلرُّوحُ مِنۡ أَمۡرِ رَبِّي وَمَآ أُوتِيتُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِ إِلَّا قَلِيلٗا

و [اي پيامبر!] از تو در بارة روح مي‌پرسند، بگو: روح از امر پروردگار من است، و به شما از علم جز مقدار اندكي داده نشده است

فَوَجَدَا عَبۡدٗا مِّنۡ عِبَادِنَآ ءَاتَيۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَعَلَّمۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلۡمٗا

و [در آنجا] بندة از بندگان ما را يافتند كه او را از نزد خويش رحمتي داده بوديم، و او را از نزد خود علمي آموخته بوديم

وَلُوطًا ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗا وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِي كَانَت تَّعۡمَلُ ٱلۡخَبَـٰٓئِثَۚ إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَوۡمَ سَوۡءٖ فَٰسِقِينَ

و به لوط حُكْم و دانش عطاء فرموديم، و او را از دياري كه مردمانش كارهاي بدي مي‌كردند، نجات داديم، به يقين آنان مردمان بد [و] فاسقي بودند

فَفَهَّمۡنَٰهَا سُلَيۡمَٰنَۚ وَكُلًّا ءَاتَيۡنَا حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَسَخَّرۡنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلۡجِبَالَ يُسَبِّحۡنَ وَٱلطَّيۡرَۚ وَكُنَّا فَٰعِلِينَ

و قضاوت درست را به سليمان فهمانديم، و هر دو را حكمت و دانش عطاء كرديم، و كوه‌ها و پرندگان را براي داود مسخر نموديم كه با او تسبيح مي‌گفتند، و ما انجام دهندة اين كار بوديم

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَٱسۡتَوَىٰٓ ءَاتَيۡنَٰهُ حُكۡمٗا وَعِلۡمٗاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ

و چون [موسي] به رشد خود رسيد، و جوان برومندي شد، به او حكمت و دانش عطاء كرديم، و ما نيكو كاران را اين چنين پاداش مي‌دهيم

وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَيۡلَكُمۡ ثَوَابُ ٱللَّهِ خَيۡرٞ لِّمَنۡ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗاۚ وَلَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلصَّـٰبِرُونَ

و كساني كه براي آنها علم داده شده بود گفتند: اي واي بر شما، ثواب الله براي كسي كه ايمان بياورد، و اعمال نيكي انجام دهد، بهتر است، و اين [چيز] را جز شكيبايان در نمي‌يابند

بَلۡ هُوَ ءَايَٰتُۢ بَيِّنَٰتٞ فِي صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَۚ وَمَا يَجۡحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلظَّـٰلِمُونَ

بلكه اين [قرآن كريم] آيات روشني است كه در سينه هاي اهل علم جاي دارد، و آيات ما را جز ستمگاران انكار نمي‌كنند

وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفُ أَلۡسِنَتِكُمۡ وَأَلۡوَٰنِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡعَٰلِمِينَ

و از دلائل [قدرت] او ، آفرينش آسمانها و زمين، و مختلف بودن زبانها و رنگهاي شما است، به يقين در اين كار دلائلي براي عالمان است

وَيَرَى ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ٱلۡحَقَّ وَيَهۡدِيٓ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ

و كساني كه به آنان علم داده شده است، مي‌دانند اين [كتابي] كه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، حق است، و به سوي ذات توانمندي كه سزاوار حمد است هدايت مي‌كند.

أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنٗاۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۖ فَلَا تَذۡهَبۡ نَفۡسُكَ عَلَيۡهِمۡ حَسَرَٰتٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَصۡنَعُونَ

آيا كسي كه اعمال زشتش در نظرش شايسته جلوه داده شده است، و آن را خوب مي‌پندارد، همانا الله هر كسي را كه بخواهد گمراه مي‌كند، و هر كسي را كه بخواهد، هدايت مي‌كند، پس نبايد جان تو در راه تأسف خوردن [بر هدايت نشدن] آنها از دست برود، به درستى الله بر آنچه مي‌كنند، دانا است

أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ

آيا [اين مشركي كه ذكرش رفت، بهتر است]، و يا كسي كه در طول شب به سجده و قيام به عبادت مي‌پردازد، از آخرت مي‌ترسد، و به رحمت پرودگارش اميدوار است [اي پيامبر!] بگو: آيا كساني كه علم دارند، با كساني كه علم ندارند، برابر هستنند؟ تنها خردمندان پند مي‌پذيرند

وَيُدۡخِلُهُمُ ٱلۡجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمۡ

و آنان را به بهشتى وارد مي‌كند كه [اوصاف آنرا قبلا] براي شان معرفي كرده است

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَكُمۡ تَفَسَّحُواْ فِي ٱلۡمَجَٰلِسِ فَٱفۡسَحُواْ يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ وَإِذَا قِيلَ ٱنشُزُواْ فَٱنشُزُواْ يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ

اي كساني كه ايمان آورده ايد! چون براي شما گفته شد كه در مجالس جا باز كنيد، جا باز كنيد، خداوند براي شما گشايش مي‌دهد، و چون براي شما گفته شد كه برخيزيد، برخيزيد، الله مقام كساني از شما را كه ايمان آورده اند، و علم داده شده اند، چندين درجه بالا مي‌برد، و الله به آنچه مي‌كنيد، آگاه است

ٱقۡرَأۡ وَرَبُّكَ ٱلۡأَكۡرَمُ

بخوان و پروردگارت از همه گرامي‌تر است

ٱلَّذِي عَلَّمَ بِٱلۡقَلَمِ

آن الهى است كه به قلم تعليم داد

عَلَّمَ ٱلۡإِنسَٰنَ مَا لَمۡ يَعۡلَمۡ

آنچه را كه انسان نمي‌دانست، به او آموخت